به مسافت چندين فرسخ ، غرقاب كرده بودند - و صاحبان خوارزم بعدها نيز - به هنگام تهاجم دشمن به اين وسيله متوسل شدند ( رجوع شود به ص 347 - 348 ) . از آنجائى كه حاشيهء مجاور كرانه زير آب بوده ، لشكريان سلجوقى به ناچار از بيابان ريگزار عبور كردند . و بدين سبب حركت سپاه سنجر بسيار كند بوده . در سند رسمى مذكور علت كندى را چنين توجيه كرده كه سلطان مىخواسته فرصتى به آتسز دهد تا بر سر عقل آيد . پيكار فقط در 15 نوامبر [ دو ماه پس از آغاز حركت و لشكركشى ] وقوع يافت و آتسز لشكريان خويش را از خندقها بيرون برد [ « روى به هزيمت نهاد » - جوينى ] . لشكريان خوارزم كه بعضا از تركان كافر بودند كاملا شكست خوردند و ده هزار تن كشته و زخمى و اسير دادند . پسر خوارزمشاه نيز در ميان اسيران بود و بى - درنگ اعدام شد و سر بريدهء او را به ماوراء النهر فرستادند . سنجر هفته‌اى در ميدان پيكار اقامت گزيد و بقاياى لشكريان شكست خورده در آنجا به او پيوستند و همه مورد عفو قرار گرفتند . آتسز فرار كرد و سرزمين خوارزم ظاهرا بعد از آن مقاومتى ابراز نداشت و بدست سنجر اشغال شد و وى سليمان بن محمد برادرزادهء خود را به ولايت آنجا منصوب كرد « 1 » و وزير و اتابك و حاجبى در خدمت او گماشت و در فوريه سال 1139 ميلادى ( اواسط زمستان سال 534 هجرى ) به مرو بازگشت . سليمان مدتى كوتاه در مقام حكومت آنجا باقى ماند . آتسز به خوارزم مراجعت كرد . و اهالى كه از رفتار لشكريان سنجر ناراضى بودند به او پيوستند . سليمان ناگزير به نزد عم خويش گريخت « 2 » . در سال 534 هجرى / 40 - 1139 ميلادى ، آتسز به بخارا حمله كرد و زنگى بن على والى

--> ( 1 ) - در تأليف جوينى چنين است . ( 2 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، XI ، 44 .